Eo biển Iran (Hormuz): Cập nhật tình hình đóng cửa và tác động đến giá xăng dầu 2026

Eo biển Hormuz, hay eo biển Iran, đang trở thành tâm điểm của kinh tế toàn cầu. Kể từ khi căng thẳng địa chính trị leo thang vào đầu tháng 3/2026, tuyến hàng hải chiến lược này đã rơi vào trạng thái “đóng băng” không chính thức. Dưới đây là phân tích chi tiết về tình hình thực địa và những tác động trực tiếp đến người tiêu dùng.

1. Eo biển Hormuz ở đâu và tại sao lại quan trọng?

Để hiểu rõ tại sao thế giới lại lo ngại về việc eo biển Hormuz đóng cửa, trước tiên chúng ta cần nắm rõ bản chất địa lý của nó.

• Eo biển Hormuz ở đâu? Đây là eo biển hẹp nằm giữa Iran (bờ biển phía bắc) và Oman cùng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (bờ biển phía nam). Đây là cửa ngõ duy nhất kết nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và biển Ả Rập.
• Eo biển Hormuz thuộc nước nào? Eo biển này không thuộc quyền sở hữu của riêng một quốc gia nào nhưng chịu sự kiểm soát quân sự và ảnh hưởng lớn từ Iran do vị trí địa lý đắc địa.
• Eo biển Hormuz rộng bao nhiêu? Tại điểm hẹp nhất, eo biển này chỉ rộng khoảng 33 – 34 km. Tuy nhiên, luồng vận chuyển an toàn cho các tàu siêu tải chỉ rộng khoảng 3km cho mỗi chiều đi và về, biến eo biển này thành mục tiêu cực kỳ nhạy cảm trước bất kỳ hành động quân sự.

Eo biển Hormuz là “yết hầu” vận chuyển gần 1/5 lượng dầu mỏ và 20-30% lượng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Nếu eo biển bị chặn, nguồn cung dầu từ Ả Rập Xê Út, Iraq, Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất sẽ bị cắt đứt, gây ra sự thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng trên thế giới.

Eo biển Hormuz là nơi có lưu lượng tàu chở dầu đi qua cực lớn tại khu vực Trung Đông

2. Thực hư việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz

Mặc dù Iran chưa ban bố văn bản đóng cửa chính thức, nhưng trên thực tế, tuyến hàng hải này đã rơi vào tình trạng ngưng trệ nghiêm trọng bởi những hành động quân sự của Iran:

• Kiểm soát quân sự: IRGC tuyên bố đã kiểm soát hoàn toàn tuyến đường thủy này. Hải quân Iran đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) và tên lửa để tấn công các tàu dầu, điển hình là vụ tấn công tàu Athe Nova, Louise P và Pirima.
• Lưu lượng tàu giảm 80%: Các hãng tàu lớn như Maersk và Hapag-Lloyd đã đình chỉ vận tải qua khu vực này do rủi ro an ninh cực cao sau các cuộc tấn công. Trong tuần đầu tháng 3, chỉ có khoảng 9 tàu đi qua eo biển, so với mức bình thường là khoảng 100 tàu mỗi ngày.
• Rủi ro bảo hiểm: Các công ty bảo hiểm hàng hải thế giới đã từ chối bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho khu vực này, khiến các tàu thương mại buộc phải chuyển hướng đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Châu Phi).

Iran chưa có văn bản chính thức đóng cửa eo biển Hormuz nhưng đã có những hành động quân sự gay gắt tại đây

3. Hậu quả khi eo biển Hormuz đóng cửa

Việc đóng eo biển Hormuz có thể gây nên cú sốc cho nền kinh tế toàn cầu và dẫn đến những hệ lụy tức thì:

• Giá dầu tăng phi mã: Giá dầu Brent đã tăng vọt 13% ngay sau tuyên bố đóng cửa, đạt mức trên 82 USD/thùng và sau đó tiến sát ngưỡng 110 USD/thùng. Các chuyên gia cảnh báo giá có thể vượt 120 USD hoặc thậm chí là 200 USD/thùng nếu tình trạng phong tỏa kéo dài.
• Tê liệt sản xuất tại vùng Vịnh: Các nước xuất khẩu dầu lớn như Iraq, Kuwait và UAE đã phải cắt giảm sản lượng hàng triệu thùng mỗi ngày do các kho chứa đã đầy mà không thể xuất khẩu qua eo biển.
• Khủng hoảng logistics: Khoảng 10% đội tàu container toàn cầu bị ảnh hưởng, khiến chi phí vận tải tăng cao và đe dọa gây ra lạm phát trên diện rộng, đẩy kinh tế thế giới vào nguy cơ suy thoái.
• Áp lực lên châu Á: Các quốc gia châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất vì khoảng 75 – 83% lượng dầu họ tiêu thụ đi qua con đường này.

Giá dầu thô thế giới tăng dựng đứng sau khi eo biển Hormuz bị ngưng trệ

Từ những tác động to lớn trên, cộng đồng quốc tế đang đứng trước những lựa chọn khó khăn để giải quyết nút thắt này:

• Mỹ: Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ để Hải quân Mỹ hộ tống các tàu dầu qua eo biển nếu cần thiết và cung cấp bảo hiểm rủi ro chính trị cho các hoạt động thương mại tại đây. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo việc hộ tống hàng ngàn con tàu trong vùng nước hẹp và gần bờ biển Iran là một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn và rủi ro.
• Trung Quốc: Là quốc gia phụ thuộc lớn vào dầu mỏ khu vực, Trung Quốc đã lên tiếng kêu gọi các bên kiềm chế, chấm dứt hoạt động quân sự để ngăn chặn “lửa chiến tranh” làm chao đảo kinh tế toàn cầu.
• Các nước vùng Vịnh: Đang nỗ lực tìm kiếm các tuyến đường thay thế như đường ống dẫn dầu Đông – Tây của Saudi Arabia hay đường ống của UAE, nhưng các tuyến này chỉ đáp ứng được một phần nhỏ công suất so với eo biển Hormuz.
• Nga: Các chuyên gia nhận định Nga có thể là bên hưởng lợi trong ngắn hạn vì các nước châu Á sẽ phải chuyển sang mua dầu của Nga khi nguồn cung từ vùng Vịnh bị cắt đứt.

Mỹ tuyên bố sẽ hộ tống tàu chở dầu qua eo biển nếu cần thiết

4. Tình hình eo biển Hormuz ảnh hưởng thế nào đến Việt Nam?

Việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz (dù là trên danh nghĩa hay thực tế do xung đột) ngay lập tức kéo theo hệ lụy trực tiếp đến thị trường Việt Nam:

• Giá xăng dầu tăng mạnh: Giá xăng trong nước đã điều chỉnh 2 lần liên tiếp với mức tăng 5.700 – 6.890 đồng/lít và dự báo sẽ tiếp tục tăng trong các lần điều chỉnh tiếp theo.
• Phụ phí logistics tăng cao: Hàng hóa nhập khẩu từ Châu Âu và Trung Đông về Việt Nam sẽ tăng giá do tàu phải đi vòng qua Châu Phi, kéo dài thời gian vận chuyển thêm 10 – 15 ngày.
• Đứt gãy chuỗi cung ứng: Việc giao hàng muộn và chi phí logistics tăng cao sẽ làm tăng giá thành sản phẩm, ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp Việt Nam

Giá xăng trong nước đã có 2 phiên điều chỉnh tăng tổng 5.700 – 6.890 đồng/lít

Đứng trước biến động này, Chính phủ đã có những biện pháp nhanh chóng để ứng phó kịp thời:

• Chính sách điều tiết của Chính phủ: Để ứng phó, Chính phủ Việt Nam đã chính thức giảm thuế nhập khẩu một số mặt hàng xăng dầu xuống 0%. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh cần thực hiện ngay việc miễn, giảm thêm các loại thuế phí khác để bình ổn thị trường.
• Thay đổi thói quen tiêu dùng: Bộ Công Thương đã đưa ra khuyến khích người dân đi xe đạp, xe điện và làm việc từ xa để giảm bớt sự phụ thuộc vào xăng dầu trong bối cảnh biến động.

Chính phủ đã nhanh chóng ra chính sách điều chỉnh thuế nhập khẩu xăng dầu để bình ổn thị trường

5. Xe điện – Giải pháp tối ưu trước biến động năng lượng

Trong bối cảnh giá xăng dầu trở nên bất ổn và đắt đỏ do các cú sốc địa chính trị, việc chuyển đổi sang xe điện là giải pháp tự chủ năng lượng thông minh:

• Tự chủ năng lượng: Xe điện sử dụng điện năng được sản xuất đa dạng trong nước (điện gió, mặt trời, thủy điện), giúp người dùng không còn phụ thuộc vào giá xăng dầu thế giới hay tình hình tại eo biển Hormuz.
• Chi phí vận hành siêu rẻ: Ngay cả khi giá điện có điều chỉnh, chi phí nạp năng lượng cho xe điện vẫn thấp hơn từ 10 – 15 lần so với việc đổ xăng theo giá thị trường hiện tại.
• Bền vững và an toàn: Các dòng xe điện thế hệ mới như OSAKAR còn tích hợp nhiều công nghệ an toàn như động cơ chống nước chuẩn IP67, SOS Mode, chế độ Parking (Nút P) giúp hành trình di chuyển luôn ổn định và an toàn.
• Bảo trì đơn giản, chi phí thấp: Xe điện không có động cơ đốt trong phức tạp, không cần thay dầu máy, lọc gió hay bugi định kỳ, giúp giảm 50 – 70% chi phí bảo dưỡng so với xe xăng.

Xe điện là giải pháp tối ưu trong bối cảnh giá xăng biến động mạnh

Tình hình tại eo biển Hormuz vẫn đang diễn biến phức tạp. Việc tìm kiếm thông tin về eo biển Hormuz đóng cửa hay Iran đóng cửa eo biển Hormuz là nhu cầu thiết yếu để các doanh nghiệp và cá nhân chủ động điều chỉnh kế hoạch vận tải và tiêu dùng.